676 ه . ق ) . وى نابغه فقه و سرآمد فقهاى شيعه مىباشد و از شاهكارهاى فقهى وى كتاب مختصر نافغ و كتاب شرائع الاسلام است كه 700 سال است در ميان فقها دست به‌دست مىگردند و به نظر اعجاب و تجليل ديده مىشوند . و در زمينه تالى محقق ، شهيد اول شمس الدين محمدبن مكى را بايد شمرد كه در سال هفتصد و هشتاد و شش هجرى قمرى در دمشق به جرم تشيع كشته شد و از شاهكارهاى فقهى او كتاب لمعه دمشقيه است كه پس از گرفتارى در هفت روز در زندان نوشته است و هم شيخ جعفر كاشف الغطاء نجفى متوفاى سال 1227 را بايد شمرد و از شاهكارهاى فقهى وى كتاب كشف الغطاء است . ج - شيخ مرتضى انصارى ششترى ( متوفاى 1281 ه . ق ) . وى علم اصول فقه را تنقيح فرموده مجارى اصول عمليه را كه مهم‌ترين بخش اين فن است محرر ساخت و اكنون بيشتر از صد سال است كه مكتب وى پيش فقهاى شيعه داير است . د خواجه نصير الدين طوسى ( متوفاى سال 676 ه . ق ) وى اولين كسى است كه علم كلام را به شكل فنى كامل درآورد و از شاهكارهاى وى كتاب تجريد الكلام است كه بيشتر از هفتصد سال مىباشد اعتبار خود را در ميان اهل فن حفظ كرده است و شروح و حواشى بى شمار از عامه و خاصه بر آن نوشته شده . خواجه ، علاوه بر نبوغى كه در علم كلام دارد در فلسفه و رياضيات نيز يكى از نوابغ عصر خود به شمار مىرود و بهترين گواه آن تاليفات ارزنده‌اى است كه در همه علوم عقليه دارد و رصدخانه مراغه هم از آثار اوست . ه - صدر الدين محمد شيرازى ( متولد 979 - 1050 ه . ق ) ، وى اولين فيلسوفى است كه مسائل فلسفه را ( پس از آن كه قرن‌ها در اسلام سير كرده بود ) از حالت پراكندگى درآورده مانند مسائل رياضى روهم چيد . و از اين روى اولا : امكان تازه‌اى به فلسفه داده شد كه صدها مسئله فلسفى كه در فلسفه قابل طرح نبود مطرح و حل شود و ثانيا : يك سلسله از مسائل عرفانى ( كه تا آن